Η ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου, οι δυσκολίες των αγροτών, το κόστος παραγωγής, τα κίνητρα και ο ειδικού τύπου σχεδιασμός για τις ορεινές περιοχές που απαιτούνται για να μείνουν οι νέοι στα χωριά τους,  τα έργα υποδομής που απαιτούνται, όπως το φράγμα της Κελεφίνας στη Λακωνία και οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται, η συμφωνία mercosur και οι επιπτώσεις στους Έλληνες παραγωγούς, το μέλλον της κτηνοτροφίας, είναι τα βασικά θέματα τέθηκαν στη συνέντευξη με τον πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και πρώην βουλευτή Λακωνίας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Σταύρο Αραχωβίτη.

 

Συνέντευξη στην δημοσιογράφο Ρούλα Μπανάκου

 ΕΡΩΤ,Η ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου αυξάνεται δραματικά. Στη Λακωνία η κατάσταση διαρκώς χειροτερεύει. Σχολεία κλείνουν και χωριά μένουν με ελάχιστους ηλικιωμένους. Οι νέοι αγρότες παίρνουν επιδοτήσεις αλλά τελικά λίγοι μένουν στη γη τους. Ποιες είναι οι αιτίες  και τι πρέπει να γίνει για να παραμείνουν ειδικά οι νέοι στο τόπο τους και να έχουν ικανοποιητική ζωή;

ΑΠΑΝΤ.Η ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου έχει πολλές αιτίες αλλά προκαλεί περισσότερες συνέπειες. Οι αιτίες είναι κυρίως οικονομικές καθώς το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα από την αγροτική κτηνοτροφική και μελισσοκομική δραστηριότητα διαρκώς μειώνεται. Το διαθέσιμο εισόδημα μειώνεται γιατί το κόστος ζωής και το κόστος παραγωγής αυξάνουν δυσανάλογα με την τιμή των προϊόντων. Ταυτόχρονα οι παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης, ταχυδρομεία στα χωριά και στις κωμοπόλεις διαρκώς υποβαθμίζονται.

Συνεπώς η μόνη επιλογή των νέων ανθρώπων για ποιο αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και δημιουργίας οικογένειας φαίνεται να είναι η μετανάστευση, εσωτερική και εξωτερική. Πραγματικά η εικόνα στα χωριά θυμίζει την δεκαετία του 50 και του 60 όταν και τότε οι νέοι έφευγαν για την Αθήνα ή το εξωτερικό.

Για να αλλάξει αυτή η κατάσταση χρειάζεται να αναπτυχθεί ένα πλέγμα πολιτικών που να δώσουν πραγματικές ευκαιρίες στους νέους να μείνουν και να δραστηριοποιηθούν στα χωριά τους. Εκτός από την βελτίωση των εισοδημάτων και τη θέσπιση ενός συστήματος εγγυημένου εισοδήματος που είναι το βασικότερο, χρειάζεται να δημιουργηθούν δημόσιες υποδομές πού να βοηθήσουν τις νέες ιδέες, τις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία να εφαρμοστούν και να ανθίσουν από τους νέους ανθρώπους. Παράλληλα ο έλεγχος της αγοράς από την ασύστολη κερδοσκοπία των ενδιάμεσων κρίκων της αλυσίδας μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή είναι βασικό για την επιβίωση των παραγωγών. Η αντιμετώπιση των φαινομένων της κλιματικής αλλαγής, ο έλεγχος της αύξησης του κόστους παραγωγής και δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να είναι ο πυρήνας μιας σοβαρής πολιτικής για την διατήρηση της κατοίκησης και της ανανέωσης της υπαίθρου αλλά και της συνέχισης της πρωτογενούς παραγωγής.

 

ΕΡΩΤ. Κατά τη θητεία σας ως υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων  είχατε παρουσιάσει  την ικανοποιητική τότε (2019) πορεία κατασκευή 33 φραγμάτων σε όλη τη χώρα τα οποία θα αξιοποιούσαν το νερό προς όφελος των  καλλιεργειών  και των αγροτών κάθε περιοχής.

Σήμερα το φράγμα της Κελεφίνας στη Λακωνία είναι ακόμα στο στάδιο του αναδόχου. Τα φράγματα είναι τα νέα γεφύρια της Άρτας ;Για ποιο λόγο φράγματα ακούμε και φράγματα δεν βλέπουμε;

 

ΑΠΑΝΤ. Το φράγμα της Κελεφίνας είναι ένα εμβληματικό έργο πνοής για σημαντικό μέρος της Λακωνίας στην κατεύθυνση της διαχείρισης των υδατικών πόρων και της μείωσης του κόστους παραγωγής. Εκτός από τις άμεσα ωφελούμενες περιοχές που θα αρδευτούν από αυτό, επιτυγχάνεται ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα που θα έχει θετικές επιπτώσεις μέχρι τις εκβολές του Ευρώτα. Μιας τέτοιας κλίμακας έργο το οποίο για πολλές δεκαετίες βρισκόταν στη φάση του σχεδιασμού και των προσπαθειών και έφτασε στην υπογραφή της χρηματοδοτήσεις το 2019 θα έπρεπε να βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο 7 χρόνια μετά.

Ο υδροφόρος ορίζοντας της Λακωνίας είναι ελλειμματικός σε νερό. Ταυτόχρονα βλέπουμε εκατομμύρια κυβικά νερού να καταλήγουν στη θάλασσα. Οι γεωτρήσεις πολλαπλασιάζονται, οι ανάγκες σε νερό το καλοκαίρι διαρκώς αυξάνουν και οι ωφέλιμες βροχοπτώσεις του χειμώνα καταλήγουν στη θάλασσα. Έργα όπως το φράγμα της Κελεφίνας, μικρότερα υδραυλικά έργα όπως φράγματα ανάσχεσης ροής, μετατροπή σε κλειστά κυκλώματα άρδευσης όπου υπάρχουν ανοιχτά, όπως στη Σκάλα, και εκσυγχρονισμός παλαιών αρδευτικών δικτύων, ιδιωτικών και δημοσίων, πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής για τη Λακωνία στον πρωτογενή τομέα. Δεν συγχωρείται να βλέπουμε τις ευκαιρίες να περνούν ανεκμετάλλευτες γιατί δύσκολα θα βρεθούν άλλες στο μέλλον.

 

ΕΡΩΤ. Πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας οι επιδοτήσεις που προβλέπονται για φύτευση νέων ελαιόδεντρων όπου οι αγρότες του κάμπου δύναται να λάβουν πολύ μεγαλύτερη επιδότηση σε σχέση με τους ορεινούς αγρότες τόσο μέσα από  την  πυκνή φύτευση όσο και από έργα άρδευσης. Τελικά ο ορεινός αγρότης όπου έχει και μεγαλύτερο κόστος παραγωγής,  μεγαλύτερες δυσχέρειες, θα έχει λιγότερη στήριξη;

ΑΠΑΝΤ.Η χώρα μας έχει 2 βασικά χαρακτηριστικά: την ορεινότητα και την νησιωτικότητα. Ειδικά για τη Λακωνία οι ορεινοί όγκοι του Πάρνωνα και του Ταϋγέτου με την κατάληξη στη Μάνη δείχνουν ότι ο μεγαλύτερος όγκος καλλιεργούμενων εκτάσεων βρίσκεται σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές.

Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών είναι και οι περιοχές με την μεγαλύτερη πληθυσμιακή εγκατάλειψη. Σ’ αυτές, λοιπόν, τις περιοχές οφείλεται να δοθούν αυξημένα κίνητρα και ειδικού τύπου σχεδιασμός. Τα πεδία της Λακωνίας δεν μπορούν να συγκριθούν με τις εύφορες πεδιάδες άλλων περιοχών.

 

ΕΡΩΤ. Οι κτηνοτρόφοι είναι μια επίσης ομάδα παραγωγών με μεγάλες δυσκολίες και ανισότητες. Για παράδειγμα ο κτηνοτρόφος σε ορεινό και δύσβατο χωριό για να μεταφέρει το γάλα στη γαλακτοβιομηχανία  έχει μεγάλο κόστος  σε σύγκριση με  τον κτηνοτρόφο του κάμπου και όλοι μαζί έχουν πολλαπλά άλλα προβλήματα. Υπάρχει μέλλον για την ελληνική κτηνοτροφία;

ΑΠΑΝΤ.Το επάγγελμα του κτηνοτρόφου είναι από τα δυσκολότερα και ταυτόχρονα το λιγότερο αναγνωρισμένο για την προσφορά του. Τα ζώα χρειάζονται την παρουσία του ποιμένα τους 365 μέρες το χρόνο με ζέστη με λάσπη και με χιόνι. Οι συνθήκες ποτέ δεν είναι καλές γιατί η ποιμενική κτηνοτροφία κυρίως ασκείται μακριά από τις ανέσεις ακόμα και του χωριού. Για να παραχθεί το πιο γνωστό τυρί στον κόσμο που είναι η ΠΟΠ Φέτα χρειάζεται ένας απερίγραπτος μόχθος. Από την υπεραξία της φέτας ο παραγωγός καρπώνεται μόνο ένα πολύ μικρό μέρος ενώ είναι αυτός που έχει δημιουργήσει όλη την πρώτη ύλη.

Η Ελληνική κτηνοτροφία πρέπει να επιβιώσει πάση θυσία για κοινωνικούς οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους . Η ποιμενική κτηνοτροφία είναι αυτή που κρατάει τα πιο δυσπρόσιτα χωριά ζωντανά, κάνει περιβαλλοντική διαχείριση, προστατεύει από τις πυρκαγιές και παράγει πρώτη ύλη για ένα κλάδο προστιθέμενης αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Οι σημερινοί διαχειριστές της εξουσίας οδηγούν την κτηνοτροφία σε εγκατάλειψη. Για να υπάρξει μέλλον χρειάζεται πρώτα από όλα να υπάρξουν άνθρωποι που να κατανοούν την συνεισφορά της, τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες της αλλά και τις ευκαιρίες της.

 

ΕΡΩΤ.Η συμφωνία  της Ε.Ε. με την Mercosur , δηλαδή την εμπορική Ένωση της Νότιας Αμερικής, έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις αλλά παρόλα αυτά η Ε.Ε. προχώρησε σε αυτή. Ο αγρότης στην Ελλάδα και ειδικά ο μικρός καλλιεργητής και παραγωγός μιας μικρής και δύσκολης περιοχής  έχει μέλλον ή θα χαθεί μέσα στις συμφωνίες των μεγάλων και ισχυρών του  κάθε κλάδου παραγωγής;

 

 

ΑΠΑΝΤ.Για την πρωτογενή παραγωγή, την Ελλάδα και τη δομή της οικονομίας της, τίποτα καλό δεν προδιαγράφεται από τη συμφωνία Mercosur. Παρά την πολιτική αντίθεση της τότε κυβέρνησης με τη συμφωνία, το 2019 έγινε μια συστηματική προσπάθεια να προστατευτεί η πρωτογενής παραγωγή της χώρας μας. Η συμφωνία τότε σταμάτησε και δεν υπογράφηκε. Σήμερα που η συμφωνία προχωράει, με την συναίνεση της ελληνικής κυβέρνησης, κανένα βήμα περαιτέρω θωράκισης δεν έχει υπάρξει.

Ο μικρομεσαίος παραγωγός πιέζεται και αναμένεται να πιεστεί πολύ περισσότερο από τέτοιου είδους συμφωνίες και πολιτικές. Οδηγούμαστε σταθερά σε ένα νέο μοντέλο παραγωγής το οποίο, λίγο πολύ, έχει περιγραφεί και από την έκθεση Πισσαρίδη: ένα μοντέλο στο οποίο ο μικρομεσαίος παραγωγός δεν χωράει. Αυτό το μοντέλο παραγωγής δεν λαμβάνει υπόψη τις παραμέτρους από τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες από την αναπότρεπτη ερήμωση τον ορεινών και μειονεκτικών περιοχών.

Το μοντέλο αυτό πρέπει να αποτραπεί όσο ακόμα υπάρχει καιρός.