Της Σοφίας Βαφάκου
(Κοινωνιολόγος & Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας)

Νους υγιής εν σώματι υγιεί», είναι ίσως από τα πιο γνωστά και πολυχρησιμοποιημένα αποφθέγματα των αρχαίων Ελλήνων. Πολυάριθμες μελέτες αποκαλύπτουν  πως  το ευ ζην επηρεάζεται άμεσα από την ψυχική υγεία του ανθρώπου.

Δυστυχώς, στους σύγχρονους ρυθμούς ζωής, το άγχος-στρες  αποτελεί το συχνότερο πρόβλημα που καλούμαστε να διαχειριστούμε καθώς και τα αποτελέσματά του στο σώμα μας κυρίως στις περιπτώσεις που διαρκεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να υποχωρεί. Αυτήν τη μάλλον συνηθισμένη κατάσταση ορίζουμε ως σωματοποίηση.

Σωματοποίηση είναι η έκφραση στο σώμα αρνητικών και δύσκολων συναισθημάτων που δεν επικοινωνούνται. Έτσι ορίζονται οι σωματόμορφες διαταραχές, οι οποίες είναι ψυχικές διαταραχές που εμφανίζονται με τη μορφή σωματικών διαταραχών.

Συνηθέστερα, εκδηλώνονται ως:

• Γαστρεντερικές ενοχλήσεις : Πόνος στο στομάχι από άγχος, ανακατωσούρα, φούσκωμα, ευερέθιστο έντερο.
• Μυοσκελετικοί πόνοι : Πόνος στην πλάτη ψυχοσωματικός, πονοκέφαλοι, μυϊκή τάση.
• Καρδιαγγειακά συμπτώματα : Ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, βάρος στο στήθος.
• Νευρολογικά συμπτώματα : Κεφαλαλγία από άγχος, ζάλη, μουδιάσματα.

Σε ορισμένους ανθρώπους, υπάρχει μια αυξημένη τάση εμφάνισης ψυχοσωματικών προβλημάτων που δεν διαγιγνώσκονται εύκολα και προκαλούνται και επιδεινώνονται από το στρες.

Ένας αριθμός παραγόντων που παίζουν ρόλο στη σωματοποίηση τους άγχους είναι: τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, οι γενετικοί παράγοντες ή το οικογενειακό περιβάλλον, οι βιολογικοί παράγοντες, η συμπεριφορά και πολλά άλλα. Όταν κάτι από όλα αυτά δεν πάει καλά τότε εμφανίζονται τα νοσήματα. Και τα νοσήματα μπορεί να αντιστραφούν (τελείως ή μερικώς) απλά αλλάζοντας τον τρόπο σκέψης και τον τρόπο ζωής. Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα αφορούν κυρίως λειτουργικές παρά δομικές αλλαγές, αν και δομικές αλλαγές μπορούν να συμβούν αργότερα. Συνήθως δε, συνδέονται  συνήθως με μια επώδυνη, τραυματική εμπειρία του παρελθόντος.

Το λεγόμενο «τραύμα» είναι αυτό που μας καθορίζει, που ενεργοποείται με ένα μικρό ή μεγάλο ερέθισμα και μας κάνει να πονάμε είτε ψυχικά είτε σωματικά. Το καταπιεσμένο δε τραύμα είναι αυτό που μας αρρωσταίνει εσωτερικά στην αρχή και μετά εξωτερικά.

Η βασική καταπολέμηση του στρες είναι η αλλαγή στάσης ζωής. Η θετική προσέγγιση των συνθηκών που μας αγχώνουν, η εκλογίκευση των φόβων μας και όχι η υπέρ ανάλυση των συμβάντων. Απαραίτητη προϋπόθεση για όλα αυτά η τοποθέτηση ορίων σε ο,τι τοξικό μας περιβάλλει είτε αυτό είναι εργασία, είτε κοινωνικό περιβάλλον είτε ακόμα και οικογενειακό.  Το άγχος πρέπει να αποβάλλετε από μέσα μας, πρέπει να το εκφράζουμε σε όσους θεωρούμε πως θα μας ακούσουν πραγματικά χωρίς επίκριση ή θυμό.

Να θυμάστε πως αν δεν μιλήσει το στόμα θα μιλήσει το σώμα.