Λας ή Λαας,  αρχαία πόλη της Λακεδαίμονος .Στη δωρική διάλεκτο “λάας” σημαίνει λίθος.
Ο Όμηρος την αποκαλεί “Λάαν”, στους Θουκυδίδη,  Παυσανία   αναφέρεται  ως “ο Λας” και στους  Στράβωνα και Στέφανο τον Βυζάντιο ως “η Λα”.

Συλλογή στοιχείων από τον Ηλία Χρηστέα

Στους μύθους της Λακωνίας,ο Λας ήταν μυθικός ήρωας,ο οικιστής που έδωσε το όνομά του στην προϊστορική πόλη και φονεύθηκε από τον Αχιλλέα όταν εκείνος κατέβηκε στη Λακωνική ως μνηστήρας της Ωραίας Ελένης γιατί βέβαια  ο Πάρις δεν ήταν ο πρώτος που την διεκδίκησε. Ο Όμηρος την περιλαμβάνει στον κατάλογο των πόλεων που έστειλαν πλοία για την εκστρατεία στην Τροία,που σημαίνει ότι στην συλλογική πληροφόρηση της εποχής του Ομήρου ήταν και μια ισχυρή ναυτική δύναμη.Η Λας είχε λιμάνι αλλά ο Παυσανίας την καταγράφει σε απόσταση 10 Σταδίων από την θάλασσα και 40 νότια από το Γύθειο.Επί Παυσανίου η ακρόπολη της Λάς καταγράφηκε στην κορυφή του όρους Ασία ή Ασέα, απόληξη παραφυάδας του Ταϋγέτου-  σήμερα λόφος του Πασσαβά .Την εποχή εκείνη φαίνεται πως ο Λας κάλυπτε την ευρύτερη περιοχή, όπου σήμερα υπάρχουν τα χωριά ΚαρβελάςΣκαμνάκιΧωσιάριον και Αγερανός, με κέντρο την ακρόπολη στον σημερινό Πασσαβά,ενώ από την πλευρά της θάλασσας έφτανε μέχρι τους όρμους Βαθύ (παραλία Μαυροβουνίου) , Κάτω Βαθύ,μέχρι το σημερινό Σκουτάρι,τον Αγερανό Και τις Καμάρες

Από τα χρόνια του βασιλιά Μενελάου ως και τα πρώτα χρόνια του τυράννου Νάβη (207-192 π.Χ.), ο Λας υπαγόταν στη δικαιοδοσία της Σπάρτης, και οι κάτοικοί της ανήκαν στους Περίοικους. Με αφορμή τα σκληρά μέτρα τού Νάβη στην τάξη των ευγενών Σπαρτιατών πολιτών, οι τελευταίοι κατέφυγαν στον Λα για να σωθούν. Αργότερα 24 λακωνικές – επί το πλείστον παραθαλάσσιες – πόλεις που ήθελαν να απαλλαγούν από τον Νάβη, αποσπάστηκαν από τη Σπάρτη, το 198 π.Χ., και αποτέλεσαν μία ομοσπονδία που ονομάστηκε Κοινό των Λακεδαιμονίων. που , το 22 π.Χ. αναδιοργανώθηκε από τον Αύγουστο ως  Κοινόν των Ελευθερολακώνων στο οποίο περιλαμβάνονταν 18 πόλεις. Στην ομοσπονδία αυτή ανήκε ο Λας καθώς και οι γειτονικές πόλεις ΓύθειοΟίτυλο και η/ο Πύρριχος, μια εξίσου αρχαία πόλη, ίσως και προγενέστερη από τον Λα.

-Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατέκτησε την Λακωνία το 146 πχ,αλλά οι πόλεις των Ελευθερολακώνων απέκτησαν προνόμια .Η νεότερη πόλη Λας  βρισκόταν κοντά σε μια πηγή με το όνομα Γαλακώ ( σημερινή Τουρκόβρυση ?)

-Η επιδρομή των Βανδάλων με τον Γιζέριχο πιθανόν να είναι η κύρια αιτία καταστροφής της πόλης, που συμπληρώθηκε από άλλες επιδρομές εναντίον των περιοχών της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Επίσης ο καταστρεπτικός σεισμός του 375 μ.Χ. που έπληξε το Λακωνικό κόλπο και το Γύθειο φαίνεται να καταβύθισε μέρος του λιμανιού του Λα, όχι όμως την πόλη, η οποία βρισκόταν στην ενδοχώρα. Η ντόπια παράδοση λέει πως ο σεισμός εκείνος κατα βύθισε την πόλη και πήρε μαζί 20.000 ανθρώπους.

-Στην φραγκοκρατία το 1254 στο σημείο της ακρόπολης χτίστηκε το κάστρο του Πασσαβά γύρω από το οποίο ιδρύθηκε η ομώνυμη Βαρωνία που αποτελούσε και τη μοναδική από ξηράς είσοδο στην Μάνη (pass avant).

Νεότεροι χρόνοι

Η πόλη δεν αναφέρεται στην Βυζαντινή αυτοκρατορία.όταν οι Φράγκοι κατέκτησαν την Πελοπόννησο,  την Μάνη πήρε φέουδο ο Ιωάννης Α΄ ντε Νεϊγύ που έκτισε λίγο μετά το 1218 κάστρο- γνωστό ως Πασσαβάς ή Κάστρο του Πασσαβά, μια ονομασία που έχει Γαλλική προέλευση, την συναντάμε σε πολλά χωριά της νότιας Γαλλίας και μεταφράζεται ως “περνάω εμπρός”. Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με την ηγεμονία του Νεϊγύ στην Μάνη. Έζησε πολύ λίγο,  το κάστρο ανακατέλαβαν οι Βυζαντινοί μετά την νίκη τους στην Μάχη της Πελαγονίας (1263). Το κάστρο χρησιμοποιήθηκε κατόπιν από τους Βυζαντινούς, η Οθωμανική αυτοκρατορία στην συνέχεια τοποθέτησε φρουρά στις προσπάθειες της να υποτάξει τους Μανιάτες. Ο Ισπανός ναύαρχος Αλόνσο ντι Κοντρέρας λεηλάτησε την ακτή και εξόντωσε την Οθωμανική φρουρά (1601) αλλά ο Οθωμανός στρατηγός Κουασί Αλί Πασά το ανακατέλαβε (1661). Το κάστρο κατέλαβαν οριστικά οι Μανιάτες με την βοήθεια των Βενετών (1684), οι Βενετοί κατέστρεψαν την πόλη και τον οπλισμό του κάστρου ώστε να μην το χρησιμοποιήσουν ξανά οι Οθωμανοί. Την εποχή που ο αρχηγός των Μανιατών  Εξαρχος Γρηγοράκης (+1780) σκοτώθηκε από τους Οθωμανούς η μητέρα του οδήγησε άντρες από το Σκουτάρι Λακωνίας μέσα στο κάστρο την Κυριακή του Πάσχα ντυμένους ιερείς. Οι άντρες πήραν όλα τα όπλα και οι 700 οικογένειες που ζούσαν αποχώρησαν, από τότε είναι ακατοίκητο.

You might also like