Του Ηλία Χρηστέα

Τις ημέρες της έναρξης της επανάστασης του 1821 στη θάλασσα του Μαραθονησίου, βρίσκονταν τρία πλοία με σημαία των Ιονίων νήσων και άλλα τρία Μανιάτικα, ένα των οποίων ανήκε στον Παναγιώτη Μαυρομμάτη-Μπουζουναρά από το Γύθειο. Ένα από τα αναφερόμενα ως Ιόνια πλοία ανήκε στο Φραγκιά Φαμέλη από τη Μύκονο, ο οποίος παρέδωσε στις 25 Μαρτίου στον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, 61 οκάδες μπαρούτι.
Οι πλοίαρχοι των καραβιών μετά από συνεννόηση με τον Κυριακούλη, άρχισαν να κανονιοβολούν, για να διαδοθεί η είδηση της έναρξης της επανάστασης.

Την ειδοποίηση όμως που έφτασε στους Τουρκοβαρδουνιώτες «Ήρθε ο Φραγκιάς, Φραγκιάς» , την παρερμήνευσαν πως το πλοίο ήταν Φράγκικο, δηλαδή από τη Γαλλία, -ενώ το πλοίο ανήκε στον Φραγκιά -που ήρθαν στο Μαραθονήσι και άρχισαν να αποβιβάζουν στρατό.

Τότε, οι δύο Τουρκοβαρδουνιώτες των Τρινήσων, ο Ζαλούμης και ο Χονδρολιάς, εγκατέλειψαν βιαστικά τους πύργους τους, πήγαν στο Μυστρά, διέδωσαν τη φήμη των φράγκικων πλοίων και όλοι μαζί Τουρκοβαρδουνιώτες και Μυστριώτες, κατέφυγαν σε κατάσταση πανικού στην Τρίπολη.

● Στον πανικό που δημιουργήθηκε μεταξύ των Τουρκοβαρδουνιωτών και των κατοίκων του Μυστρά από τον κανονιοβολισμό, μας περιγράφει ο Αμβρόσιος Φραντζής:

«Ακούσαντες οι της πόλεως και των Μπαρδουνίων Οθωμανοί τον τοσούτον κανονιοβολισμόν, έτι μάλλον υπέπεσαν εις παραφροσύνην, και έσπευδεν ο καθείς εξ αυτών να τρέξη με ό,τι δυνηθή ν’ αρπάση πρόχειρον, δια να οχυρωθή εις την Τριπολιτζάν… Εκ τούτου μη δόντες καιρόν, άφισαν των τραπεζών των και τας τροφάς (ούσης ώρας γεύματος) δια να μη τους προφθάσωσιν οι Φράγκοι, και χωρίς να συλλογισθώσιν ούτε οικίας, ούτε κινητήν περιουσίαν, παραδόντες δε μόνον εκ των κινητών των πραγμάτων όσα εδυνήθησαν εις τους αδελφούς Ιατρακαίους, και εις άλλους δια να τα φυλάξωσιν επ’ ελπίδι ότι επιστρέψανες να τα λάβωσι, (την 26 Μαρτίου Μ.Μ.) ανεχώρησαν όλοι ομού με τόσην βίαν, ώστε Αγάδες, Κυρίαι, Χανούμαι και κοράσια και γραίαι έτρεχον ανυπόδητοι εις τας οδούς δια να εισέλθωσιν εις την Τριπολιτζάν μίαν ώρα προτήτερα… Εν τοσούτο τόσαι χιλιάδες ψυχών οδεύουσαι εν αυτή τη οικτρά καταστάσει άνδρες τε και γυναίκες έφθασαν εις την Τριπολιτζάν (την 27 Μαρτίου), όπου και απεκλείσθησαν μετά των άλλων, ώστε η Τριπολιτζά επλημμύρισεν από το πλήθος των συρρευσάντων εις αυτή Οθωμανών Λεονταριτών, Λακεδαιμονίων, Φαναριτών, Καρυτινών, Ζουρτζάνων και λοιπών…»